Generatieve AI en LLM's in de zorg
Leren werken en verantwoord innoveren met generatieve AI en LLM's in de zorgpraktijk.
Korte samenvatting
In deze use case leer je wat generatieve AI en LLM's zijn, hoe je ermee kunt werken en hoe je deze technologie veilig en verantwoord inzet in de zorgpraktijk.
Eerst maak je kennis met de technologie. Daarna onderzoek je samen met collega's hoe de technologie je kan helpen op de werkvloer.
Aan het einde deel je een blauwdruk met collega's tijdens een mini-conferentie.
Werken met generatieve AI, op een verantwoorde manier
Use case 2 gaat over generatieve AI en LLM's. LLM staat voor Large Language Model: een AI-systeem dat taal kan begrijpen en maken. Voorbeelden zijn ChatGPT, Gemini en vergelijkbare AI-tools.
Deze hulpmiddelen kunnen helpen bij het maken van teksten, het samenvatten van informatie, het bedenken van ideeën of het zoeken naar informatie. In de zorg moet dat veilig, zorgvuldig en verantwoord gebeuren. Je werkt namelijk met mensen, gevoelige informatie en professionele verantwoordelijkheden.
Deze use case gaat daarom niet alleen over de vraag 'Hoe gebruik ik ChatGPT?' Het gaat vooral ook over vragen als: 'Wanneer mag ik AI gebruiken, welke informatie mag ik wel en niet invoeren, hoe controleer ik of een antwoord klopt, en hoe zorgen we dat AI veilig en zinvol gebruikt wordt op de zorgvloer?'
De vijf leerdoelen van CARAI komen terug
Ze helpen je om niet alleen met AI te oefenen, maar ook om veilig, kritisch en verantwoord te vernieuwen in de zorgpraktijk.
Data readiness
Je leert wat data is, welke data je mag gebruiken en delen, en hoe je daar veilig mee omgaat. We maken kennis met FAIR: data moet vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar zijn, en in de zorg ook veilig en zorgvuldig gebruikt worden.
ELSA-AI-principes
Je leert kijken naar de ethische, juridische en maatschappelijke kanten van AI. ELSA staat voor Ethical, Legal and Societal Aspects. Wat is eerlijk, wat mag volgens de wet, en wat betekent het voor cliënten, patiënten en collega's? Ook privacy en bias komen aan bod.
AI Foundation
Je krijgt basiskennis over AI en algemene AI-algoritmen. Een algoritme is een stappenplan waarmee een computer een taak uitvoert. Je leert niet programmeren, maar je begrijpt wel beter hoe AI ongeveer werkt en waarom AI niet altijd gelijk heeft.
AI Applications
Je onderzoekt wat generatieve AI en LLM's wel en niet kunnen in de zorgpraktijk. We kijken naar toepassingsmogelijkheden, maar ook naar beperkingen, voordelen en nadelen. Zo leer je wanneer AI kan ondersteunen en wanneer je voorzichtig moet zijn.
User Centered AI
Je leert verantwoord innoveren vanuit de mensen die ermee werken. De cliënt, patiënt, zorgprofessional en organisatie staan centraal. We gebruiken de gedachte van Design Science Research: stap voor stap een probleem begrijpen, een oplossing ontwerpen, testen, verbeteren en delen.
De use case bestaat uit twee delen
Kennismaken met de technologie
Je maakt kennis met generatieve AI en LLM's: wat het is, hoe systemen zoals ChatGPT ongeveer werken en hoe je goede vragen stelt aan AI. Dat noemen we ook wel prompting.
- Je leert wat generatieve AI is en wat een LLM is.
- Je oefent met het stellen van duidelijke vragen aan AI.
- Je leert dat AI goede antwoorden kan geven, maar ook fouten kan maken.
- Je leert kritisch kijken naar de antwoorden van AI.
- Je bespreekt welke informatie je wel en niet mag gebruiken in een AI-tool.
- Je denkt na over veiligheid, privacy en betrouwbaarheid in de zorg.
Verantwoord innoveren op de zorgvloer
Samen met zorgcollega's kijk je hoe generatieve AI en LLM's verantwoord kunnen worden ingezet in je eigen zorgpraktijk. Niet alleen hoe de techniek werkt, maar vooral: hoe gebruiken we die veilig, eerlijk, begrijpelijk en zinvol?
- Je kiest een herkenbare vraag of situatie uit je eigen werkpraktijk.
- Je onderzoekt waar AI mogelijk kan ondersteunen.
- Je bespreekt welke risico's er zijn voor cliënten, patiënten en collega's.
- Je kijkt welke gegevens nodig zijn en hoe je daar veilig mee omgaat.
- Je weegt af of een bestaande AI-tool genoeg is, of dat een eigen veilige oplossing beter past.
- Je werkt toe naar een praktisch plan voor verantwoord gebruik van AI.
Wat lever je op aan het einde?
Aan het einde van het innovatiedeel lever je een blauwdruk op: een duidelijk en praktisch plan voor hoe generatieve AI of een LLM verantwoord kan worden ingezet in je eigen zorgpraktijk. In de blauwdruk staat bijvoorbeeld:
- welk probleem of welke kans op de werkvloer centraal staat;
- voor wie de AI-toepassing bedoeld is;
- wat de AI-toepassing moet kunnen doen;
- welke gegevens nodig zijn en hoe je daar veilig mee omgaat;
- welke risico's er zijn en hoe je die beperkt;
- welke afspraken nodig zijn voordat collega's ermee kunnen werken;
- hoe je collega's, cliënten of patiënten goed informeert;
- hoe je kunt beoordelen of de toepassing echt helpt.
Begeleiding en coaching
Tijdens de use case word je begeleid en gecoacht door onderzoekers en docenten van de betrokken kennisinstellingen. Ook het betrokken bedrijfsleven denkt mee en ondersteunt bij de praktische en technische kant van de innovatie. Zo komen kennis uit onderzoek, onderwijs, zorgpraktijk en bedrijfsleven samen.
De begeleiding helpt je om stap voor stap van kennismaken met de technologie naar een bruikbare blauwdruk voor de zorgpraktijk te gaan. Daarbij is er steeds aandacht voor verantwoord gebruik, veiligheid, privacy, kwaliteit en haalbaarheid op de werkvloer.
Praktische organisatie
De eerste run van use case 2 loopt van september 2026 tot februari 2027 en bestaat uit tien bijeenkomsten. Een deel is op locatie bij Brightlands Smart Services Campus in Heerlen, een deel is online.
De bijeenkomsten op Brightlands zijn meestal op donderdag van 15.00 tot 17.00 uur. De online bijeenkomsten zijn meestal op donderdag van 16.00 tot 17.00 uur. De afsluitende bijeenkomst is een uitzondering: die is op woensdag 3 februari en duurt 3 uur. Je besteedt minimaal 20 uur aan deze use case.
| Nr. | Datum | Vorm | Kern van de bijeenkomst |
|---|---|---|---|
| 1 | 10 september | Brightlands, 2 uur | Kick-off en kennismaking met generatieve AI en LLM's |
| 2 | 24 september | Online, 1 uur | Eerste ervaringen delen en basis prompting oefenen |
| 3 | 8 oktober | Brightlands, 2 uur | Veilig omgaan met data en kritisch kijken naar AI-antwoorden |
| 4 | 29 oktober | Online, 1 uur | Praktijkvoorbeelden bespreken |
| 5 | 12 november | Brightlands, 2 uur | Verdieping in prompting en eerste plan maken |
| 6 | 26 november | Brightlands, 2 uur | Start innovatiedeel: vraag uit de werkpraktijk kiezen |
| 7 | 10 december | Online, 1 uur | Onderzoeken wat er al bekend is |
| 8 | 7 januari | Brightlands, 2 uur | Samen een oplossing ontwerpen |
| 9 | 21 januari | Online, 1 uur | Voorbereiden van invoering en communicatie |
| 10 | 3 februari | Brightlands, 3 uur | Mini-conferentie en delen van de blauwdruk |
Activiteiten per bijeenkomst
Klik een bijeenkomst open om te zien wat er aan bod komt.
1Kick-off en kennismaking met generatieve AI10 september · Brightlands, 2 uur▼
- Je maakt kennis met CARAI, use case 2 en met elkaar.
- We bespreken waarom generatieve AI belangrijk wordt in de zorg.
- We leggen in eenvoudige taal uit wat generatieve AI en LLM's zijn.
- We bekijken voorbeelden zoals ChatGPT, Gemini en vergelijkbare AI-tools.
- Je oefent met eenvoudige vragen stellen aan AI.
- We bespreken meteen de belangrijkste waarschuwing: gebruik nooit zomaar gevoelige cliënt- of patiëntinformatie in een open AI-tool.
2Eerste ervaringen delen en basis prompting oefenen24 september · online, 1 uur▼
- Je deelt wat je al geprobeerd hebt met generatieve AI.
- We vergelijken goede en minder goede vragen aan AI.
- Je leert dat de kwaliteit van de vraag veel invloed heeft op het antwoord.
- We oefenen met duidelijke opdrachten geven: doel, doelgroep, context en gewenste vorm benoemen.
- We bespreken korte voorbeelden uit de zorgpraktijk, zoals een tekst eenvoudiger maken of een overleg voorbereiden.
3Veilig omgaan met data en kritisch kijken naar AI-antwoorden8 oktober · Brightlands, 2 uur▼
- We bespreken wat data is: tekst, cijfers, dossiers, observaties, registraties, beelden en andere informatie. We koppelen dit aan data readiness en FAIR.
- Je leert welke informatie gevoelig kan zijn in de zorg.
- We bespreken privacy, veiligheid en zorgvuldig omgaan met cliënt- en patiëntgegevens. Dit sluit aan bij de ELSA-AI-principes.
- Je leert kritisch kijken naar AI-antwoorden: klopt het, is het volledig en past het bij de situatie?
- We bespreken dat AI soms overtuigend klinkt, maar toch onjuiste informatie kan geven.
- Je oefent met controleren, doorvragen en verbeteren van AI-antwoorden.
4Praktijkvoorbeelden bespreken29 oktober · online, 1 uur▼
- Je brengt voorbeelden mee uit je eigen werkpraktijk.
- Samen bekijken we waar generatieve AI mogelijk kan helpen.
- Voorbeelden kunnen gaan over samenvatten, informatie begrijpelijk uitleggen, ideeën voorbereiden of communicatie ondersteunen.
- We bespreken ook situaties waarin AI niet geschikt is of waarin eerst extra afspraken nodig zijn.
- Je leert het verschil zien tussen handig gebruik en risicovol gebruik.
5Slimmer werken met prompts en eerste plan maken12 november · Brightlands, 2 uur▼
- Je leert meer manieren om goede opdrachten aan AI te geven.
- We oefenen met meer context geven, voorbeelden toevoegen en AI vragen om een tekst aan te passen aan een doelgroep.
- We bespreken verschillende manieren van prompting, zoals één of meerdere voorbeelden geven. Zo bouw je basiskennis op over hoe generatieve AI en LLM's werken.
- We leggen uit dat sommige AI-systemen ook met documenten kunnen werken, maar dat dit alleen veilig mag als de juiste afspraken en voorzieningen er zijn.
- Je maakt een eerste idee of plan: waar zou generatieve AI op mijn werkplek van waarde kunnen zijn?
- Dit vormt de overgang naar het innovatiedeel.
6Start innovatiedeel: vraag uit de werkpraktijk kiezen26 november · Brightlands, 2 uur▼
- Vanaf nu ligt de nadruk op verantwoord innoveren.
- Je kijkt samen met zorgcollega's naar je eigen werkplek.
- We verzamelen situaties waarin werk veel tijd kost, communicatie lastig is of informatie beter benut kan worden.
- Je kiest een concrete praktijksituatie of vraagstuk om verder uit te werken.
- We bespreken wie betrokken zijn: cliënten of patiënten, collega's, leidinggevenden, ICT, privacyfunctionarissen en andere belanghebbenden.
- Je maakt een eerste beschrijving van de gewenste verandering op de werkvloer.
7Onderzoeken wat er al bekend is10 december · online, 1 uur▼
- Je onderzoekt of er al voorbeelden, ervaringen of bestaande oplossingen zijn die op je idee lijken.
- We bespreken of generatieve AI al op een vergelijkbare manier in de zorg wordt gebruikt. Daarbij kijken we naar AI applications: wat kan AI wel, wat niet, en wat zijn de voor- en nadelen?
- We kijken naar voordelen, risico's en randvoorwaarden.
- Je leert dat verantwoord innoveren betekent dat je niet zomaar begint, maar eerst onderzoekt wat bekend is en wat veilig kan.
- We bespreken welke informatie nog ontbreekt om tot een goede blauwdruk te komen.
8Samen een oplossing ontwerpen7 januari · Brightlands, 2 uur▼
- Je werkt je idee verder uit tot een mogelijke oplossing. User Centered AI staat centraal: de cliënt, patiënt, zorgprofessional en werkpraktijk staan voorop.
- We beschrijven wat de AI-toepassing moet kunnen doen en voor wie. We werken stap voor stap volgens Design Science Research: begrijpen, ontwerpen, testen, verbeteren en delen.
- We bekijken welke gegevens nodig zijn en of die gebruikt mogen worden.
- We bespreken hoe de toepassing veilig, begrijpelijk en betrouwbaar blijft.
- Samen met onderzoekers, docenten en betrokken bedrijven kijken we of het idee haalbaar en zinvol is.
- Je werkt verder aan de onderdelen van je blauwdruk.
9Voorbereiden van invoering en communicatie21 januari · online, 1 uur▼
- Je denkt na over hoe je je idee uitlegt aan collega's, cliënten, patiënten of leidinggevenden.
- We bespreken wat nodig is om de toepassing goed te laten landen op de werkvloer.
- Denk aan duidelijke afspraken, instructies, begeleiding, privacyregels en evaluatie.
- Je werkt je blauwdruk verder af.
- We bereiden de presentatie voor de mini-conferentie voor: wat is het idee, waarom is het nodig, wat zijn de risico's en wat is nodig voor verantwoord gebruik?
10Mini-conferentie en delen van de blauwdruk3 februari · Brightlands, 3 uur▼
- Je presenteert je blauwdruk aan collega's uit het werkveld.
- Je deelt welk vraagstuk je hebt gekozen en hoe generatieve AI of een LLM daarbij kan helpen.
- Je legt uit welke voorwaarden nodig zijn voor veilig en verantwoord gebruik. De leerdoelen komen terug: FAIR data, ELSA-AI, basiskennis van AI, toepassingsmogelijkheden en User Centered AI.
- Er is ruimte voor vragen, feedback en kennisuitwisseling.
- De opbrengsten kunnen later gebruikt worden in vervolgactiviteiten, opleidingen of nieuwe innovaties in de zorgpraktijk.
Wat weet en kun je na afloop?
Je hebt meer inzicht in generatieve AI en LLM's. Je weet beter wat de technologie kan, maar ook waar de grenzen en risico's liggen. Je kunt beter meedenken over verantwoord gebruik van AI in de zorgpraktijk.
Concreet heb je gewerkt aan alle vijf de leerdoelen: veilig en zinvol omgaan met data volgens FAIR, kijken naar ethiek, privacy en bias volgens ELSA-AI, basiskennis van AI en algoritmen, inzicht in toepassingen en beperkingen van AI, en verantwoord innoveren met de gebruiker en de zorgpraktijk centraal.
Je hebt geoefend met het stellen van goede vragen aan AI, het kritisch beoordelen van AI-antwoorden en het nadenken over veiligheid, privacy en kwaliteit. Samen met zorgcollega's heb je gewerkt aan een blauwdruk voor een toepassing in je eigen zorgpraktijk.
Meedoen of meer weten?
Wil je weten wat use case 2 voor jouw team kan betekenen, of hoe je kunt aansluiten? Neem contact op met het projectteam.
Neem contact op →